(Voor de Nederlandstalige versie, zie onder)

Une exposition-événement de 2009...
dont la presse spécialisée parle déjà
et qui se tiendra à Bruxelles du 5 février au 29 mars 2009
à la Centrale électrique.

Les artistes participants à ce jour sont :

Archimède, Pascale Barret, Patrice Bauduinet, Annick Blavier, Didier Bourguignon, Maurice Boyikassé  Buafomo, Maxime Brygo, Pol Bury, Guy Cardoso, Christian Carez, Jacques Charlier, Roby Comblain, Klaus Compagnie, Carlos da Ponte, François de Coninck, Théophile de Giraud, Raphaël de Just, Juan d’Oultremont, Laurent d’Ursel, Anne Feuillet, Yves Fleuri, Sarah Flock, Filip Francis, Arnaud Garcia, Philippe Geluck, Audrey Gérard,  Noël Godin, Hugo Godoy, Serge Goldwicht, Thomas Gunzig, Jean Harlez, Gaëlle Hiver, Steve Houben, Philippe Hunt, innuit siniswichi, JeanF Jans, Ann Veronica Janssens, Claude Katz, Fadila Laanan, Caroline Lamarche, Sophie Langohr, Jacques Lennep, Thierry Lenoir, Docteur Lichic, Daniel Locus, Emilio Lopez-Menchero, Michel Loriaux, Xavier Löwenthal, Axelle Maricq, Marcel Mariën, Marie-France & Patricia Martin, Julie Martineau, Pierre Mertens, Pierre Monjaret, Johan Muyle, Lieven Nollet, Patrick Roegiers, Chéri Samba, André Stas, Cédric Stevens, Vincent Strebell, Stroff, Jean-Marie Stroobants, Walter Swennen, Hélène Taquet, TupperWavre,  Marcel Vandeweyer, Johan Van Geluwe, Eric Van Hove, Patrick van Roy, Wauthier van Steenberghe, David Vranken, Alexandre Wajnberg...
et les 25 finalistes de Miss SDF belge 2010.

 

Quatre autres artistes se sont déjà enfuis.
D’autres postuleront peut-être.

Un livre-catalogue est prévu,
qui incluera les textes d'écrivains particulièrement féroces...
et les plus virulentes réactions à l'exposition.

Commissaire : Laurent d'Ursel - Ponts & traverses : Serge Goldwicht - Scénographie : Roby Comblain - Cartographie de la cruauté : Philippe Hunt - Design : Hélène Taquet - Assistant : Edwin Lavallée

Toute contribution est bienvenue...
... pourvu qu'elle :
1° concerne la Belgique,
2° soit cruelle à souhait et
3° fasse sens dans l’exposition,
dont le texte qui suit constitue les prolégomènes
:

 

Belgique,
terre d’écueils,
d'exils et de cruautés
Pour endiguer, détraquer et juguler la belgitude

La Belgique n'a pas le ton, Bruxelles
n'a jamais été et est moins que jamais
prête à devenir une ville littéraire.

Sainte-Beuve, 1831

Je souhaite à chaque Français d’être un écrivain belge.
Amélie Nothomb, 2007

 

      Pourquoi sauver la Belgique? Pour que son enterrement ne connaisse pas de fin.

            Être belge est une catastrophe et doit le rester. Belge ne saurait être un vain mot de plus, le mot d’une nouvelle vanité identitaire. Le Belge doit redevenir scabreux et belche résonner comme une onomatopée intempestive, un borborygme incommodant, un vasouillage intraduisible.

            Faute d’essence, la Belgique doit exister à travers tout - tous ses succès, les applaudissements, les lauriers éphémères qu'on lui tresse - comme accident. Et libre à chacun d’en faire après un fantastique carambolage. Un modèle d’installation. Une performance contemporaine. Une allégorie de l'improbable. Un bac à sable.

            Revendiquer sa « belgité », c’est, au contraire, faire de soi la victime consentante d’une forme très pernicieuse de discrimination positive. Certes, la tentation masochiste est grande aujourd’hui, où la Belgique s’invite dans les salons, s’accroche aux cimaises, collectionne les trophées, pique la curiosité marchande, endort la plus élémentaire méfiance.

            Bientôt on fera du belge au kilomètre, du belge pour ascenseur, du belge comme médicament, du belge pour devenir belge. On imagine des Belges en tête de gondole, en produit d’appel, en cadeau surprise. D’aucuns châtient déjà leur humour, enrobent leur détresse, plastifient leur accent, archivent leur étrangeté avérée, s’emballent sous vide, fermentent sous cloche à force de se répéter et finissent par puer copieusement l’ennui, engoncés qu’ils sont dans la belge attitude. L’humour comme système, carte de visite ou écran de fumée, ne dévaste plus rien. La belgité émoustillée sous les lambris huppés de la consécration est un nouvel académisme, du genre pompier singulièrement pompant.

            Halte à la récup : le Belge n’est pas une marchandise et la Belge n’est pas une pute. Ou en stoemelings, pardon, en catimini.

            Au miroir déformant qu’on nous tendait autrefois avec condescendance (et derrière lequel nous vaquions à ce métier harassant mais passionnant qui consiste à n’être personne d’autre que soi-même), nous préférons désormais l’image d’une marque déposée dans laquelle on feint de se reconnaître, pire : devant laquelle nous commençons à grimacer pour mieux y coller.

            - Mais on nous aime comme ça... on nous aime enfin!
            - Eh ben, dorénavant, ce ne sera plus réciproque !
            - Ma parole, vous êtes réellement fâché !
            - D'autant que belge remonte à la racine indoeuropéenne bhel – belgh « enfler, gonfler », par allusion au caractère batailleur des anciens Belgae (« enflés de colère »). Je gonfle donc sans scrupule et poursuis mon réquisitoire.

            Tenir debout sans béquilles ni conservateurs, sans arrières rassurants, sans sa place préchauffée dans l’Histoire, au Musée, au creux de la Langue, ça c’était du sport existentiel ! Être à soi son propre sillage, ça c’était fortiche ! Être dépourvu de génie « propre » : quel coup de génie ! Quelle fierté c’était, précisément, de n’en avoir aucune ! Quel luxe c’était d’être historiquement irresponsable, culturellement athée, linguistiquement apatride ! Quelle classe ! Quelle chance! Quelle maligne prétention ! Quel gain de temps dans la course à l’essentiel qui est l’éternité du néant !

            « Être belge, c’est être obligé de se fabriquer soi-même », note joliment Jean-Claude Pirotte. Mais, aujourd’hui, on nous sert du belge préfabriqué, surréalisme sur porte, bouffonnerie décalée à tous les étages et toilettes un peu limite à l'entresol.

            Répétons-le : être belge est un sacerdoce et doit le rester. Être fier d’être belge, au contraire, c’est voir midi à 14 heures sous la pluie, prendre la vessie de Manneken Pis pour une lanterne magique, être délibérément à côté de sa plaque sous prétexte qu’elle présente pas bien, sent pas bon ou fait jaser. La prétendue « belgitude » est un grossier stratagème pour ne plus faire tache, ne plus détonner, ne plus faire fausse note dans le concert classique des nations normalisées.

            Quelle faute de goût! Quelle régression ! Quelle inversion des valeurs!

            Aucun destin ne précédait l’arrivée de ce pays très plat, à telle enseigne que belgique, avant d’être un nom, était un simple adjectif (d'où le suffixe -ique) : c'est juste avant l'indépendance qu'on a bricolé à la va-vite une pompeuse majuscule à un mot qui ne s'y attendait pas et que cela a toujours embarrassé. Ce pays qui ne ressemblait à rien sinon à quelque malédiction, ce pays en forme de gag douteux, n’était promis qu’à une terrible et sublime fatalité : devoir compter sur sa propre impuissance pour se sortir de soi-même, sans détour balisé, sans jamais se bercer d’histoires, de glorioles, de légendes autres que cyclistes. Et voilà que ce pays condamné d’avance commue sa peine en stratégie de communication. Car la belgité, cette science de l’invagination du moi, est une authentique entreprise de calibrage folklorique de l’âme sous le couvert d’une restauration de sa compétitivité sur le marché des clichés pittoresques qui endoctrinent, figent, prostituent.

            La belgité, c'est vendre son âme à ceux qui font semblant de l'acheter.

            Car nous ne serons jamais consciencieusement spirituels. Car il est idiot de finasser quand on ne sait pas tricher sans jouir jusqu’à l’obscénité. Car la source de notre art - ou est-ce l’inspiration de notre être -  est forte, trouble, lourde, virile, vibrante, féroce, mais pas frivole, gazeuse, pétillante, légère, lumineuse, brillante.

            En devenant à la mode, mode qui a semé le doute au sein de notre géniale, astucieuse et indécrottable modestie, la Belgique est montée à la tête des plus vulnérables, fragiles, inconsistants. Il faut leur dire tout net : un Belge qui se regarde être belge est un Belge bon pour l’exportation, à reconduire à la frontière, à remplacer par un immigré fraîchement revenu de tout, désespérément livré à lui-même et imperméable à toute illusion.

            Mais ça ne suffira pas.

            Il est urgent de se raccrocher à des racines imaginaires, qui sont des branches bleu pétrole dans le gris du ciel interminable, qui s’empanachent de doutes existentiels, de silences nocturnes, de magouilles obtuses, de rires satisfaits, de mots branlants, impropres, hirsutes et terriblement contagieux.

            La Belgique n’est pas gâtée par la nature et le Belge refuse de l’être par la culture. Mais qu’il se ressaisisse avant qu’il ne soit trop tard, qu'il ne devienne inoffensif, qu'il ne fasse envie, qu’il ne soit totalement passé, à la faveur d’une mercantile pirouette qui a nom autodérision décalée, de la science de soi comme con à la conscience de soi comme Belge. Car le voilà déjà qui parade à Paris… Beurk !

            Osons l'honnêteté : il ne fait pas bon tout d'un coup être belge. Etre belge est un supplice qui doit rester délectable, pas un atout, un tremplin, un « petit plus » dans la carrière qu'est devenue la vie. Etre belge est un « petit moins » trop précieux pour ne pas le cultiver jalousement derrière mille précautions. La « belgitude », à l'inverse, est une vengeance et la vengeance est la revanche des lâches qui ont renoncé à leur héroïsme, se galvaudent dans la gloire, attrapent de la bouteille et finissent par s’enivrer.
                                  
            Quelle déchéance ! Notre fantastique handicap valait mieux que cette façade de santé obscène ! Conspuons l’immoralité de la belgitude !

            Mais ça ne suffira pas.

            Comment crever la baudruche infatuée de la belgitude ? Comment couper l'herbe sous le pied de la Belgique subitement décomplexée ? Comment torpiller la belgomania ambiante ? Comment redescendre en soi ? Comment sauvegarder ce rare privilège d’exister sans queue ni tête ? Comment périmer une vogue ? Comment démoder un pays ?
                                  
            Rien de plus simple. En nous sabordant dans la joie et la mauvaise humeur. En exhibant nos plaies, nos coulisses, nos tares, nos infirmités, nos mensonges. En bravant le succès, repoussant les avances, redevenant, sans le savoir, pathétiques, énormes, maudits, mal élevés, dégrossis à grand peine. En redevenant, sans le vouloir, ataviques, rébarbatifs, inutiles, incongrus, insortables. En habitant, tout d’un coup, un pays terrifiant.

            Porter sur soi le plus cruel regard ne relève d’aucun masochisme : le plaisir, ici, est de remplir sans défaillir son devoir de lucidité nationale. Car « l’œil belge a l’insolence du microscope », écrivait Charles Baudelaire. Et les textes belges de Baudelaire vaccinent comme nul autre contre tout orgueil national.

            Quoi? La Belgique, havre de cruautés innombrables, subtiles, banales, enfouies, exemplaires, délicieuses ?

            Oui ! Ouf ! Enfin !

            Le temps est venu d’asseoir avec arrogance l’anthropologie viscérale de l’homo belgicus, qui dédaigne souverainement les étiquettes maniérées, les projecteurs électriques et les honneurs en plastique, comme tout ce qui passe sans laisser de marques, d’odeurs, de blessures. La frontière linguistique est le modèle déposé de toutes nos cicatrices présentes, passées et à venir. Et il y a une jouissance dans la frontière. Et toute jouissance est un exil. Et l’exil est une ruse, ne sera jamais une recette. La Belgique est le Royaume des frontières ouvertes comme autant de plaies insoupçonnées, d’abcès inavouables. La cruauté est ici chez elle. Elle transpire partout. Elle rôde. Elle trône...

         C’est ça, l’exposition "Toute cruauté est-elle bonne à dire?"

         Pour la première fois, des artistes descendent dans l’arène où mille cruautés ont trouvé en Belgique un asile consentant. Pour la première fois, au lieu de divertir, des Belges dissidents font diversion.

         Méfiez-vous donc, bâillants badauds de l’art décapant : ça va décapiter ! Protégez-vous, jolis Belges de salon, d’opérette ou de composition : vous sortez du zoo ! Détournez-vous, touristes du surréalisme d’un jour : c’est du belge revisité !

         Finie la dérision! Vive l’horreur !

            - Et les Flamands dans tout ça ?
            - Mais je suis flamand !
            - Sans parler le flamand ? Je vois que la cruauté commence fort…

Laurent d’Ursel, commissaire

ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo

"MOET ELKE WREEDHEID GEZEGD WORDEN?"

De tentoonstelling-gebeurtenis van 2009…
waarover de vakpers al praat
en die zal plaatsvinden in Brussel van 5 februari tot 29 maart 2009
in de Elektriciteitscentrale.

De kunstenaars die deelnemen zijn :
Archimède, Pascale Barret, Patrice Bauduinet, Annick Blavier, Didier Bourguignon, Maurice Boyikassé  Buafomo, Maxime Brygo, Pol Bury, Guy Cardoso, Christian Carez, Jacques Charlier, Roby Comblain, Klaus Compagnie, Carlos da Ponte, François de Coninck, Théophile de Giraud, Raphaël de Just, Juan d’Oultremont, Laurent d’Ursel, Anne Feuillet, Yves Fleuri, Sarah Flock, Filip Francis, Arnaud Garcia, Philippe Geluck, Audrey Gérard,  Noël Godin, Hugo Godoy, Serge Goldwicht, Thomas Gunzig, Jean Harlez, Gaëlle Hiver, Steve Houben, Philippe Hunt, innuit siniswichi, JeanF Jans, Ann Veronica Janssens, Claude Katz, Fadila Laanan, Caroline Lamarche, Sophie Langohr, Jacques Lennep, Thierry Lenoir, Docteur Lichic, Daniel Locus, Emilio Lopez-Menchero, Michel Loriaux, Xavier Löwenthal, Axelle Maricq, Marcel Mariën, Marie-France & Patricia Martin, Julie Martineau, Pierre Mertens, Pierre Monjaret, Johan Muyle, Lieven Nollet, Patrick Roegiers, Chéri Samba, André Stas, Cédric Stevens, Vincent Strebell, Stroff, Jean-Marie Stroobants, Walter Swennen, Hélène Taquet, TupperWavre,  Marcel Vandeweyer, Johan Van Geluwe, Eric Van Hove, Patrick van Roy, Wauthier van Steenberghe, David Vranken, Alexandre Wajnberg
... en de 25 finalistes van Miss dakloos België 2010.

Vier andere kunstenaars zijn al op de loop gegaan.
Twee hebben de uitnodiging afgeslagen.
Anderen zullen misschien solliciteren.

Er zal een catalogus zijn, met daarin ook bijzonder wrede teksten van schrijvers.

Curator : Laurent d'Ursel -Bruggen & oversteekplaatsen : Serge Goldwich -Scenografie: Roby Comblain- Cartografie van de wreedheid : Philippe Hunt - Design : Hélène Taquet - Assistent : Thyl Van Gyzegem

Elke bijdrage is welkom,
op voorwaarde dat ze :

over België gaat,
buitengewoon wreed is, en
past binnen de tentoonstelling,
waarvan de onderstaande tekst de prolegomena vormt :

    België,
    land van vergissingen,
    bannelingen en wreedheden

    Om de belgitude in te dammen, te ontregelen en in de kiem te smoren

    België heeft niet de juiste toon, Brussel heeft nooit bestaan,
    en is meer dan ooit rijp om een literaire stad te worden.

    Sainte-Beuve, 1831


    Ik wens elke Fransman toe een Belgisch schrijver te worden.
    Amélie Nothomb, 2007


             Waarom België redden? Opdat zijn teraardebestelling nooit ten einde zou zijn.

             Belgisch zijn is een ramp en moet dat blijven. Belgisch mag niet het zoveelste overbodige woord zijn, het woord van een nieuwe identiteitsijdelheid. De Belg moet weer scabreus worden en Belch moet weerklinken als een misplaatste onomatopee, een onaangenaam gerommel, een onvertaalbaar gebroddel.

             Doordat België een essentie ontbeert, moet het door alles heen – alle successen, de ovaties, de eendagskransen waarmee het getooid wordt – bestaan als toevalligheid. En beschikbaar voor iedereen om er achteraf een wonderlijk knutselwerk van te maken. Een model voor een installatie. Een hedendaagse performance. Een allegorie van het onwaarschijnlijke. Een zandbak.

             Je ‘belgiteit’ opeisen, is – integendeel – van jezelf een gewillig slachtoffer maken van een erg schadelijke vorm van positieve discriminatie. Zeker, de masochistische verleiding is groot tegenwoordig, waarbij België zichzelf uitnodigt in de salons, zichzelf op ooghoogte hangt, de trofeeën verzamelt, de commerciële nieuwsgierigheid prikkelt, het meest elementaire wantrouwen sust.

           Weldra maken we Belg per lopende kilometer, Belg als muzak, Belg als medicijn, Belg om Belg te worden. We denken aan Belgen als actiekop, als speciale aanbieding, als verrassingsgeschenk. Sommigen cultiveren hun humor al, pakken hun wanhoop in, plastificeren hun accent, archiveren hun bewezen eigenaardigheid, verpakken zich vacuüm, gisten onder de stolp door de kracht van de herhaling, en eindigen rijkelijk ruikend naar verveling, weggedoken als ze zijn in de Belgenattitude. De humor als systeem, visitekaartje of rookscherm vernietigt niets meer. De belgiteit die gevierd wordt onder de voorname decoraties van de consecratie is een nieuw academisme,, van een kitscherige, ergerlijke soort.

             Stop de recuperatie: de Belg is geen koopwaar en de Belgische is geen hoer. Of alleen en stoemelings, pardon, heimelijk.

            In de vervormende spiegel die men ons vroeger minzaam voorhield (en waarachter we ons bezighielden met dat afmattende maar boeiende metier dat erin bestaat alleen maar zichzelf te zijn), verkiezen we niettemin het imago van een gedeponeerd merk waarin we ons veinzen te herkennen, erger: waar we bekken tegen beginnen te trekken om er beter op te gelijken.

          - Maar ze houden van ons zo… ze houden eindelijk van ons!
          - Oké, vanaf nu zal dat niet meer wederzijds zijn!
          - Nee maar, u bent echt boos!
          - Vooral omdat Belg teruggaat op de Indo-Europese stam bhelbelgh “zwellen, opblazen”, verwijzend naar de strijdlustige natuur van de oude Belgae (“gezwollen van woede”). Ik zwel dus zonder scrupules en vervolg mijn requisitoir.

            Standhouden zonder steun of conservatoren, zonder geruststellende achterhoede, zonder voorverwarmde plaats in de Geschiedenis, het Museum, in de krochten van de Taal, dat was de existentiële sport! Je eigen vaarwater zijn, dat was pas slim! Verstoken zijn van “eigen” genie: wat een geniale vondst! Wat een fierheid was dat om er precies geen te hebben! Wat een luxe was het om historisch onverantwoordelijk te zijn, cultureel ongelovig, taalkundig staatloos! Wat een klasse! Wat een geluk! Wat een sluwe pretentie! Wat een tijdwinst in de wedren naar de essentie, de eeuwigheid van het niets!

           “Belg zijn, dat is verplicht zijn zichzelf te fabriceren”, merkt Jean-Claude Pirotte vrolijk op. Maar tegenwoordig dient men ons een prefab-Belg, sleutel-op-de-deursurrealisme, leutigheid geïnstalleerd op alle verdiepingen en bedenkelijke toiletten op de tussenverdieping.

             We herhalen: Belg zijn is een kruis en moet dat blijven. Trots zijn Belg te zijn daarentegen is twaalf uur om 14 uur zien in de regen, de piemel van Manneke Pis voor een magische lantaarn nemen, met opzet de plank misslaan met het excuus dat het er niet op lijkt, niet goed aanvoelt, toch maar aanleiding tot roddels zou geven. De voorgewende ‘belgitude’ is een gemene strategie om niet meer uit de toon te vallen, niet meer vals te zingen, niet meer foute snaren te betokkelen in het klassieke concert van de genormaliseerde naties.

             Wat een smaakfout! Wat een achteruitgang! Wat een omkering van waarden!

             Geen enkel lotsbestemming ging de komst van dit erg vlakke land vooraf, zozeer zelfs dat België voor het een naam werd gewoon een simpel adjectief was (vandaar het suffix –ië): net voor de onafhankelijkheid heeft men snel, snel een pompeuze hoofdletter aan een woord gesleuteld dat zich van geen kwaad bewust was en dat zich daar altijd voor gegeneerd heeft. Dat land dat op niets leek tenzij op een soort vloek, dat land in de vorm van een bedenkelijke cartoon, kreeg niet meer dan een verschrikkelijke maar sublieme fataliteit beloofd: op zijn eigen onmacht aangewezen zijn om boven zichzelf uit te stijgen, zonder afgebakend traject, zonder een bed van verhalen, heldendaden en legenden die verder dan de wielersport reiken. En nu verzacht dat op voorhand veroordeelde land zijn smart met communicatiestrategie. Want de belgiteit, die wetenschap van de ineenschuiving van het ik, is een authentieke poging om de ziel folkloristisch te kalibreren onder het mom van een herstel van de competitiviteit op de markt van de pittoreske clichés, die indoctrineren, verlammen, prostitueren.  

            De belgiteit, dat is zijn ziel verkopen aan zij die doen alsof ze hem kopen.

           Omdat we nooit consciëntieus spiritueel zullen zijn. Omdat het idioot is listig te zijn als je niet vals kunt spelen zonder er tot in de obsceniteit van te genieten. Omdat de bron van onze kunst – of is het de inspiratie van ons wezen – sterk is, troebel, zwaar, viriel, tintelend, woest, maar niet frivool, borrelend, sprankelend, licht, lichtgevend, schitterend.

            Door zich tot  de mode te bekennen – de mode die twijfel gezaaid heeft in het hart van onze geniale, geraffineerde en onverbeterlijke bescheidenheid – is België nu naar het hoofd gestegen van de meest kwetsbaren, fragielen, onsamenhangenden. Je moet ze het heel duidelijk zeggen: een Belg die zichzelf als Belg beschouwt is een Belg die klaar is voor de export, om naar de grens teruggebracht te worden, om vervangen te worden door een vers gearriveerde immigrant van waar dan ook, wanhopig aan zichzelf overgeleverd en onontvankelijk voor elke illusie.

            Maar dat zal niet volstaan.

            We moeten ons dringend weer vastklampen aan denkbeeldige wortels, die petrolblauwe takken zijn in het oneindige grijs van de hemel, die zich tooien met existentiële twijfels, nachtelijke stiltes, dom gekonkel, tevreden gelach, wankele, oneigenlijke, grove en vreselijk besmettelijke woorden.

            België is niet verwend door de natuur en de Belg weigert dat te zijn door de cultuur. Maar dat hij zich weer moge herpakken voor het te laat is, dat hij niet ongevaarlijk moge worden, dat hij niet benijd moge worden, niet totaal passé moge worden, dankzij een op winst beluste pirouette misplaatste zelfironie genaamd, van kennis van zichzelf als lul naar kennis van zichzelf als Belg. Want zie hem daar al paraderen in Parijs… Bweurk!

             Laten we eerlijk zijn: het is niet goed op slag Belg te zijn. Belg zijn moet een heerlijke geseling blijven, geen troef, springplank, dat “beetje extra” in de carrière die het leven geworden is. Belg zijn is dat “beetje minder” dat te kostbaar is om het niet angstvallig te koesteren achter duizend voorzorgen. De ‘belgitude’ daarentegen is een wraakneming en de wraakneming is de revanche van de lafhartigen die hun heroïsme afgezworen hebben, die zich wentelen in de glorie, hun stoute schoenen aantrekken en uiteindelijk naast hun schoenen lopen.

             Wat een neergang! Onze fantastische handicap was meer waard dan deze façade van obscene gezondheid! Laten we de immoraliteit van de belgitude uitjouwen!

            Maar dat zal niet volstaan.

           Hoe maken we de opgeblazen ballon van de belgitude lek? Hoe maaien we het zo snel gerustgestelde België het gras voor de voeten? Hoe torpederen we de heersende belgomanie? Hoe komen we weer tot onszelf? Hoe beschermen we dat zeldzame privilege om zonder staart en hoofd te bestaan? Hoe dateren we een rage. Hoe demoderen we een land?

           Niets zo simpel als dat. Door onszelf te kelderen met vreugde en een slecht humeur. Door onze wonden, onze coulissen, onze tekortkomingen, onze gebreken, onze leugens te tonen. Door succes het hoofd te bieden, vooruitgang achteruit te duwen, door opnieuw, zonder het te weten, pathetisch, monsterlijk, vervloekt, slecht opgevoed, met veel moeite ongemanierd te worden. Door opnieuw, zonder het te willen, atavistisch, stug, onbruikbaar, ongepast, ontoonbaar te worden. Door op slag in een huiveringwekkend land te wonen.

            De meest wrede blik op zichzelf richten, heeft niets met masochisme te maken: het plezier hier is zonder versagen je plicht van nationale luciditeit te vervullen. Want “het Belgische oog heeft de onbeschaamdheid van een microscoop”, schreef Charles Baudelaire. En de teksten over België van Baudelaire vaccineerden als geen andere tegen de nationale hoogmoed.

           Wat? België, haven van ontelbare, subtiele, banale, verdoken, voorbeeldige, heerlijke wreedheden?

           Ja! Oef! Eindelijk!

           De tijd is aangebroken om arrogant de diepgewortelde antropologie van de homo belgicus te installeren, die soeverein de gekunstelde etiquette overboord gooit, de elektrische projectoren en de plastic eretekens, zoals al wat gebeurt zonder sporen na te laten, geuren, blessures. De taalgrens is het gedeponeerde model dat al onze littekens – nu, uit het verleden, in de toekomst – bevat. Er schuilt genot in de grens. En elk genot is een ballingschap. En de ballingschap is een list, zal nooit een recept zijn. België is het koninkrijk van de open grenzen, zoals zovele onvermoede wonden, gezwellen die men niet wil toegeven. De wreedheid is hier thuis. Ze  ademt uit alles. Ze waart rond. Ze troont…

             Dat is de expositie " Moet elke wreedheid gezegd worden?".

             Voor het eerst treden kunstenaars in de arena, waar duizend wreedheden in België een gewillig asiel gevonden hebben. Voor het eerst zorgen dissidente Belgen niet voor afleiding, maar leiden ze af naar iets anders.

             Pas dus op, gapende voorbijgangers van de bijtende kunst: ze gaat u bijten! Breng uzelf in veiligheid, mooie Belgen van de salons, de operette en de compositie: kom uit de dierentuin! Ga uit de weg, toerist van het surrealisme van één dag: dit is de Belg revisited!

            Gedaan met de spot! Leve de gruwel!

           - En de Vlamingen in dat alles?
           - Maar ik ben een Vlaming!
           - Zonder Vlaams te praten? Ik merk dat de wreedheid straf begint…

    Laurent d’Ursel, curator

    Vertaling : Werner Vandenberghe
    Danken aan François de Coninck, Philippe Hunt en Francine Devriese